Metil selüloz nedir? Kâğıt restorasyonunda kullanımı ve hazırlanışı

Metil selüloz, bitkisel selülozdan elde edilen ve suda çözünen bir selüloz eteridir. Kâğıt ve kitap restorasyonunda geri alınabilir bir yapıştırıcı, zayıf kâğıtlar için sağlamlaştırıcı ve yüzey tutkallama maddesi olarak kullanılır. Kuruduğunda renksiz, esnek bir film bırakır ve gerektiğinde nemle yeniden çözülebilir.

Metil selüloz neden tercih edilir?

• Geri alınabilir: suda çözündüğü için onarım ileride zarar vermeden sökülebilir; bu, koruma etiğinin temel ilkesidir.
• Şeffaf ve esnek: kuruduğunda belgenin rengini değiştirmez, kırılgan bir tabaka oluşturmaz.
• Biyolojik bozulmaya dayanıklı: nişasta tutkalı gibi besin değeri taşımadığından küf ve böceklere karşı daha dayanıklıdır.
• Ayarlanabilir kıvam: oran değiştirilerek akışkan bir çözeltiden koyu bir jele kadar farklı kıvamlar elde edilir.

Metil selüloz nerelerde kullanılır?

• Yırtık onarımı: Japon kâğıdı şeritleriyle birlikte yapıştırıcı olarak.
• Sağlamlaştırma ve tutkallama: yıkama sonrası tutkalı zayıflamış kâğıtların yüzeyine ince bir çözelti olarak.
• Nişasta tutkalıyla karışım: buğday nişastası tutkalının çalışma süresini uzatmak ve kurumasını yavaşlatmak için.
• Kalıntı temizliği: eski yapıştırıcı ve bant kalıntılarını yumuşatmak için jel ya da lapa (poultice) olarak.

Metil selüloz nasıl hazırlanır?

Restorasyonda genellikle ağırlıkça yaklaşık %1 ile %4 arasındaki çözeltiler kullanılır; ince tutkallama için düşük, yapıştırma için daha yüksek oran seçilir. Hazırlarken:

1. Saf (arıtılmış ya da deiyonize) su kullanın.
2. Tozu karıştırarak yavaşça suya serpin; topaklanmayı önlemek için bir anda dökmeyin. Bazı türler önce sıcak suda dağıtılıp ardından soğuk su eklenerek daha hızlı çözülür.
3. Çözeltiyi birkaç saat, tercihen bir gece şişmeye bırakın; berrak ve pürüzsüz olunca kullanıma hazırdır.
4. Kapalı bir kapta, serin yerde saklayın ve bulanıklık ya da koku oluşursa atın.

Her ürünün çözünme sıcaklığı ve önerilen oranları farklıdır; teknik föydeki değerleri esas alın ve özgün belgeye uygulamadan önce bir deneme kâğıdında test edin.

Metil selüloz, Tylose ve CMC arasındaki fark nedir?

Üçü de selüloz eteridir ama kimyasal yapıları ve davranışları farklıdır. Metil selüloz (MC) soğuk suda çözünür ve ısıtıldığında jelleşir. Tylose MH 300, metil hidroksietil selüloz (MHEC) türündedir; benzer amaçlarla, özellikle yapıştırma ve tutkallamada kullanılır. Karboksimetil selüloz (CMC) ise iyonik yapıdadır ve farklı bir kıvam ve yapışma davranışı gösterir. Seçim, onarımın türüne ve konservatörün tercihine göre yapılır.

Nişasta tutkalı mı, metil selüloz mu?

Buğday nişastası tutkalı daha güçlü yapışır ve Japon kâğıdıyla yırtık onarımında geleneksel tercihtir. Metil selüloz ise daha yavaş kurur, daha esnektir ve tutkallama ile kalıntı temizliğinde öne çıkar. Pek çok atölye ikisini birlikte ya da karışım halinde kullanır. Japon kâğıdıyla onarım tekniğini Japon kâğıdı rehberimizde anlattık.

Metil selüloz nereden alınır?

Mağazamızda metil selüloz, Tylose MH 300 P2 ve Aytex-P buğday nişastası bulunur. Diğer konservasyon malzemeleri için restorasyon malzemeleri sayfamıza, onarım hizmeti için koruma ve restorasyon sayfamıza bakabilirsiniz.